Увесну распачынаецца рэканструкцыя сімвала Гародні – Каложскай царквы. Ад яе выніку залежыць, ці зможа адзін з двух самых старажытных храмаў Беларусі быць унесеным у Спіс помнікаў сусветнай спадчыны ЮНЕСКА.
Праект глабальнай рэканструкцыі Барыса-Глебскай (ці Каложскай) царквы распрацаваны. Але ён, як паведамілі ў Міністэрстве культуры, «акуль што не ўзгоднены, існуе патрэба ў дробязнай дапрацоўцы дакумента».
Адказнасць вялікая: калі міжнародныя эксперты знойдуць нават самыя нязначныя парушэнні ў часе рэканструкцыі, Каложа застанецца па-за спісам сусветна вядомых дастапомнасцей.
Храм набудзе праваслаўны твар
«Вакол Каложскай царквы сёння вельмі вялікія спрэчкі. Некаторыя прапаноўваюць яе аднавіць у вобразе XII стагоддзя, якога ніхто з нас не ведае. І па крайняй меры, пачынаючы з XIII стагоддзя, ніхто не ведае, якой была Каложа», — гаворыць прадстаўнік Міністэрства культуры Ігар Чарняўскі.
Па вышыні Каложа захавала «родныя» сцены толькі на дзве траціны. Якімі былі сутарэнні і купал, невядома. Паўднёвая сцяна ў XIX стагоддзі абрынулася ў Нёман. Згодна з існуючым праектам рэканструкцыі, замест драўлянага «лапіка», які замяніў гэты рог царквы, паявіцца канструкцыя з сучаснай плінфы — плоскай цэглы, якую вырабляюць у Ваўкавыску. «Барабан» асігнатуры на даху заменяць купалам.
«Навуковы кіраўнік Генадзь Лаўрэцкі прапанаваў, як мне здаецца, даволі арыгінальную форму рэканструкцыі з улікам фіксацыі XIX стагоддзя», — падсумоўвае Ігар Чарняўскі.
Гісторык Алесь Краўцэвіч пісаў па Каложы дыпломную работу, працаваў тут на раскопках. У гэтым храме ён вянчаўся. Тут хрысціў сваіх дзяцей. Гісторык не ўхваляе маючыя адбыцца пераўтварэнні:
«Так званыя рэстаўратары пры актыўным удзеле праваслаўнай царквы хочуць яе аднавіць. Пабудаваць «цыбуліны», купалы адбудаваць. І вось гэта самая вялікая пагроза для Гародні. Таму што такіх помнікаў у краіне няма. Яго могуць проста знішчыць».
Дагэтуль Бог бараніў
Па меркаванні Алеся Краўцэвіча, царкву стагоддзямі ратавала тое, што яна месціцца на ўскрайку горада.
«Помнікі XII стагоддзя не ўспрымаюцца без сувязі з ландшафтам. І тут няма транспарту. Сюды людзі калі прыходзяць, дык прыходзяць да царквы спецыяльна», — гаворыць Алесь.
Глыбіня падмурку Каложы ўсяго адзін метр. У глебе тут трапляюцца плямы крэйды, якая мае ўласцівасць растварацца ў часе дажджоў. Але калі адна сцяна абрынулася ў Нёман, царква засталася стаяць. Будаўнікі лічаць: гэта заслуга дойлідаў. Вернікі ж прыпісваюць цуд абразу Каложскай Божай Маці, які знік у часе першай сусветнай вайны.
Пасля таго храму, што вісеў над безданню, засталося разлічваць толькі на сучасныя тэхналогіі. Цяпер Каложа стаіць трывала: 20 жалезабетонных паляў трымаюць падпорную пляцоўку, а схіл «абгорнуты» бетонным поясам.
Цуды Каложы
Здалёк фасады Каложы падаюцца інкруставанымі «крыжаванкамі» з каштоўных каменяў. Насамрэч гэта зіхацяць вясёлкавымі колерамі ўмураваныя ў сцены керамічныя пліткі – маёліка.
«Такога нідзе няма ва Усходняй Еўропе. Спецыяльна прадуманая кампазіцыя. Камяні спецыяльна шліфаваныя і падабраныя па каляровай гаме. Каля гэтай сцяны, сапраўды, ёсць нейкае біялагічнае поле. Калі пасядзець там, гэта супакойвае адназначна», — сцвярджае Алесь Краўцэвіч.
У сценах храма не злічыць маленькіх і вузкіх адтулiн. Яны пашыраюцца ў вялiкiя i шырокiя гліняныя гаршкi, умураваныя ў плінфу.
«І нават самы ціхі шэпт у адным канцы выдатна чуваць у другім. Няма ніякага разбіву эха. Неверагодна, адкуль яны ведалі тыя законы акустыкі?!», — дзівіцца здольнасцям старажытных майстроў Краўцэвіч.
Ад будаўнікоў, якія праз некалькі месяцаў прыйдуць да Каложы, залежыць, ці зможа свет ацаніць гэтыя цуды.
Начало XX века. Владельческий переплет. Сохранность хорошая. Последний польский король Станислав-Август Понятовский в 1795-1797 гг. жил в Гродно на иждивении... 11,000 руб.
Начало XX века. Владельческий переплет. Сохранность хорошая. Последний польский король Станислав-Август Понятовский в 1795-1797 гг. жил в Гродно на иждивении... 11,000 руб.
Начало XX века. Владельческий переплет. Сохранность хорошая. Последний польский король Станислав-Август Понятовский в 1795-1797 гг. жил в Гродно на иждивении... 11,000 руб.
История Беларуси. Словарь-справочник И. Н. Кузнецов, С. Ф. Дубенецкий, Э. С. Дубенецкий, Е. А. Смирнов, 2000
В книге раскрываются многовековой исторический путь белорусского народа, актуальные вопросы становления и развития его национальной культуры и государственности...
60 руб.
Атомный таран ХХ века А. Б. Широкорад, 2005
В книге представлено развитие ядерного оружия СССР (России), США и стран НАТО начиная с 1945 года по настоящее время.
Автор сделал обзор артиллерийских...
122 руб.
Моление о чаше - Литография (первая половина XIX века, Мюнхен) Стрикснер Strixner Johann Nepomuk
Литография с тоном 1830 год. Художник - Hans Burgmaier, литограф и издатель - Johann Nepomuk Strixner. Лист из серии литографий из коллекции живописи старых...
18,200 руб.
Писатели в Отечественной войне
Москва, 1946 год. Государственнй Литературный музей. Оригинальная обложка. Сохранность хорошая. На титульном листе дарственная надпись. Настоящее издание...
705 руб.
Марко Поло
Брайан Деннехи ("Кокон"), Ян Сомерхальдер ("Остаться в живых"), Кей Тонг Лим ("Дракон: История Брюса Ли") в приключенческом фильме Кевина Коннора ("Страж...
18,886 руб.
300 спартанцев Зак Снайдер, Джерард Батлер, Лена Хеди, Доминик Уэст, Дэвид Венэм
Джерард Батлер ("Дракула 2000"), Лена Хеди ("Игра Рипли"), Доминик Уэст ("Забытое") в исторической драме Зака Снайдера "300 спартанцев". События картины...
17,836 руб.